Archive for the ‘సుభాషితం’ Category

తల్లివిన్కి

April 18, 2016

నిండారు నోరిమి నిబ్బరికంబు
మాటనిల్కడ తన్వి మంచినడువడి
గుండెబిగువు కల్పుగోలుతనమ్ము
తాల్మి దొఱగఁ బోని దక్కోలు బ్రతుకు
అవిటులఁ బిల్లల నరగడంబులను
నొప్పించకెప్పుడున్ బ్రోచెడి నేర్పు
జంజాటమెడిలి పీచమెడసి మిగుల
నడఁకువతోడుత నందరి పట్ల
నడచుచుఁ ద్రాగక నంజుడు దినక
చదువుగోటునఁ దెగ సాఁగక పనికి
మాలిన కోర్కులం బడయక లేని
పోని తలంపులఁ బొరయక తనకుఁ
గలదాని తోడుతన్గడుఁ దన్విఁ బొంది
పాటించి మైవంచి పాటున కోర్చి
కూడు గుడ్డలు కూర్చుకొని తోటి పాటి
వరలతోఁ గూడి వంతు పంచు కొని
క్రుంగు పొంగులు మానుకొని రేపుమాపు
లిమ్ములఁ గుడ్చువాఁడే తల్లివిన్కి
గిడియతోఁ జాటఁదగిన మొనకాఁడు

— శ్రీమద్ ఆదిభట్ట నారాయణ దాసు, తల్లివిన్కి కుదురు నుంచి

Notes: tallivinki is a pure Telugu vivRti by srimad Adibhatta nArAyaNa dAsu of SrI lalitA sahasranAma stotram found in brahmANDa purANam.

Above is a list of prerequisites for the person studying and propagating the 1000 secret names of mother goddess SrImAtA the supreme mother.

“full of patience, compassion, truthfulness, righteous behaviour, friendliness, endurance, helpful towards weak, detachment from world, gentleness, away from habits of drinking and eating meat, away from useless desires, not entertaining useless thoughts, (i.e, internal and external sense control), contended with what is there, steadfast in performing duties, hard working, sharing what is there with others around, who is neither depressed nor raised, balanced one — is eligible for study and promotion of the knowledge heard about the mother, the supreme reality!”

శుచిః – Holy and purifying

December 9, 2015

శుచిః భూమిగతం తొయం శుచిః నారీ పతివ్రతా |
శుచిః క్షేమకరో రాజా సంతోషీ బ్రాహ్మణః శుచిః ||

शुचि र्भूमिगतं तोयं शुचि र्नारी पतिव्रता ।
शुचिः क्षेमकरो राजा सन्तोषी ब्राह्मणः शुचिः ॥

Holy and purifying is the water underground. Woman, devoted to her husband is holy.
King, who protects is a purifier; and a contended & happy brahmaNa is holy.

 — Attributed to chANakya on the occasion of most purifying kArTIka mAsa SivarAtri…. 

ఈశ్వరేచ్చ

December 5, 2015

भ्रमन्वनान्ते नवमञ्जरीषु
न षट्पदो गन्धफलीमजिघ्रत् ।
सा किं न रम्या स च किं न रन्ता
बलीयसी केवलमीश्वरेच्छा ॥

వనంలో కొత్త లతల మధ్యలో సంచరిస్తున్న తుమ్మెద పక్కనే ఉన్న సంపెంగ ను ఆఘ్రాణించలేదు. ఆ పుష్పం రమ్యమైనది కాదా? లేక తుమ్మెదకు పుష్పం లో రమించడం తెలియదా? (రెండూ కాదు) కేవలం ఈశ్వరేచ్చ బలీయమైనది. 

bhraman vanAntE nava-manjarIshu
na shaTpadH gandha-phalIm ajighrat
sA kim na ramyA sa ca kim na rantA
balIyasI kEvalm IsvarEcchA

A bee roaming in the garden with lot of new flower creepers,
it did not smell the best smelling sampangi flower;
Is that flower is not enjoyable? Nor the bee do not know to enjoy?
(NO) most powerful is the wish of Iswara!

స్వభావము – ప్రకృతి

December 3, 2015

काकः पद्मवने रतिं न कुरुते हंसो न कूपोदके ।
मूर्खः पण्डितसङ्गमे न रमते दासो न सिंहासने ।
दुष्टः सज्जनसङ्गमं न सहते नीचं जनं सेवते ।
या यस्य प्रकृतिः स्वभावजनिता केनापि न त्यज्यते ॥

व्याघ्रः सेवति काननं च गहनं सिंहो गुहां सेवते
हंसः सेवति पद्मिनीं कुसुमितां गृधः श्मशानस्थलीम् ।
साधुः सेवति साधुमेव सततं नीचोऽपि नीचं जनम्
या यस्य प्रकृतिः स्वभावजनिता केनापि न त्यज्यते ॥

1. A crow do not enjoy in the garden of lotus ponds; A swan can’t enjoy in a small pit of water. A fool will not enjoy the company of wise; a servant can’t hold the throne of a leader. Wicked one can’t bear pious people and works for wicked only. Each one follows the character as per their own nature and hardly give up on “prakRti

2. A tiger enjoys in the deep forest, a lion enjoys the cave, a swan enjoys on the lotus flowers, a hawk enjoys in the burial ground. People with soft nature enjoy in the company of soft people and wicked enjoy among wicked. Each one follows the character as per their own nature and hardly can give up on “prakRti

yA yasya prakRtiH svabhAva janitA kEnApi na tyajatE – Above two verses show the difficulty of giving up one’s own nature. Everyone thus should focus on building right character considering the fact!

క్రియాసిద్ధిః సత్త్వే భవతి

November 26, 2015

विजेतव्या लङ्का चरणतरणीयो जलनिधिः ।
विपक्षः पौलस्त्यो रणभुवि सहायाश्च कपयः ।
तथाप्येको रामः सकलमवधीद्राक्षसकुलं ।
क्रियासिद्धिः सत्त्वे भवति महतां नोपकरणे ॥

रथस्यैकं चक्रं भुजगयमिताः सप्ततुरगाः ।
निरालंबो मार्गश्चरणविकलो सारथिरपि।
रविर्यात्यंतं प्रतिदिनमपारस्य नभसः ।
क्रियासिद्धिः सत्त्वे भवति महतां नोपकरणे॥

घटो जन्मस्थानं मृगपरिजनो भूर्जवसनं ।
वने वासः कन्दैरशनमपि दुःस्थं वपुरिदम् ।
अगस्त्यः पायोधिं यदकृत करांभोजकुहरे ।
क्रियासिद्धिः सत्त्वे भवति महतां नोपकरणे ॥

Above three samskruta subhAshita gives three examples of how accomplishment of task depends on the inner strength irrespective of how weak the environmental support one has.

1. what has to be conquered is Lanka, Ocean has to be crossed by foot, opponent is the great son of pulastya, the army is only monkeys; even then the RAMA, single handed won over the mighty rAkshasas.

2. The chariot has only one wheel, seven horses are tied to it by snakes, the path is sky without any directions, the driver has no legs; even then the SUN traverses the horizon every day.

3. Birth place is a pot (a test tube!), followers are animals, dress is made up of bark of birch plant, living place is forest, eats only bulbous roots, body is short; even then sage agasthya was able to take the water form all the oceans in his palm.

“kriyAsiddhiH sattvE bhavati mahatAm nOpakaraNE”
Hence, the accomplishment of great people depends purely on their innate strength and not on the helping tools or support from outside.

— Today is auspicious full moon day of month of kArtIka celebrated as jvAlA tOraNam, mahA kArtIki, guru nAnak jayanti

బ్రహ్మ వృన్దం

November 1, 2015

మార్గే మార్గే నిర్మలం బ్రహ్మ వృన్దం
వృన్దే వృన్దే తత్త్వ చిన్తానువాదః
వాదే వాదే జాయతే తత్త్వబోధో
బొధే బొధే భాసతే చన్ద్రచూడః

mArgE mArgE nirmalam brahma vRndam 
vRndE vRntE tattva cintAnuvAdaH 
vAdE vAdE jAyatE tattvabOdhO 
bodhE bodhE bhAsatE candracUDaH 

On each path there is a purified group of individuals i.e.,  brahma vRndam
in each group there is a discussion on reality
in each discussion, arises the realization
in each realization shines the supreme lord!

తిమిరారి

September 20, 2015

తిమిరారి స్తమోహంతి శఙ్కాతఙ్కిత మానసాః
వయం కాకా వయం కాకా ఇతి జల్పంతి వాయసాః

timirAriH – the (ari) enemy of (timira) darkness
tamOhanti – destroying the (tamas) cause of darkness
SankAtankita mAnasAH – having a doubt (that misidentifying them as darkness due to black color) in the mind
vayam kAkA vayam kAkA iti = “we are crows, we are crows”
jalpanti vAyasAH = crows are making noise!

Today is bhAnu (Sunday) saptami (7th moon phase) a combination that is auspicious.

కామ దహనం

March 5, 2015

శమ్భుస్వయమ్భుహరయో హరిణేక్షణానాం యేనాక్రియన్త సతతం గృహకర్మదాసాః,
వాచామగోచర చరిత్ర విచిత్రితాయ తస్మై నమో భగవతే మకరధ్వజాయ. (శృంగార శతకం, మంగళాచరణం)

Sambhu i.e, the lord of transformation, svayambhu the lord of creation and hari the lord of sustainability; this trinity also been made to work for their ladies pArvati, saraswati and lakshmi by the power of that lord who is having makara dhvajam (manmadha i.e., the lord of desire) and whose ability and history can’t be described in words, for him I bow down!

చూడొత్తంసిత చారు చంద్ర కలికా చంచచ్చిఖా భాస్వరో
లీలాదగ్ధవిలోల కామశలభః శ్రేయోదశాగ్రేస్ఫురన్
అంతఃస్ఫూర్జదపార మోహ తిమిర ప్రాగ్భారముచ్చాటయం
శ్చేతస్సద్మని యోగినాం విజయతే జ్ఞానప్రదీపో హరః (వైరాగ్య శతకం మొదటి శ్లోకం)

While the crescent moon adorned on the forehead appears like the tip of the fire and the manmadha (god of desires) falls in it like a locust being burnt away; the internal ignorance which is completely removed by the light emitted within the minds of yOgis, let the victory be to the light of knowledge in the form of Hara i.e, the supreme lord!

——————————-
To complete three Satakams of Bhartrihari – nIti Satakam mangalAcaraNam in last post – http://nonenglishstuff.blogspot.in/2015/02/sivaratri-of-sri-jaya-year.html 

పూతం – purified

January 2, 2015

దృష్టిపూతం న్యసేత్పాదం వస్త్రపూతం పిబేజ్జలమ్
సత్యపూతాం వదేద్వాచం మనఃపూతం సమాచరేత్ – 16

శ్రీమద్భాగవతం 11 స్కందం, 18 అధ్యాయం 16 శ్లోకం

ఈ అధ్యాయము వానప్రస్థ, సన్న్యాస ధర్మాలను సమీక్షిస్తుంది.
చక్కగా పరిశీలించి చూసి అడుగు వెయ్యాలి (ఇతర ప్రాణులకు హాని కలగకుండా, బురద లాంటి వాటిలో పడకుండా)
చక్కగా వడపోసి నీరు తాగాలి (ఇప్పటి కాలం లో ఆర్.ఓ పూతం అనాలేమో!)
చక్కగా తెలుసుకొని మాట చెప్పాలి (సత్యమైన, శాస్త్ర హితమైన దాన్నే చెప్పాలి)
చక్కటి మనసుతో ఆచరించాలి (మనస్సుని శుద్ది చేసుకుని ఆలోచించి పనులు చెయ్యాలి)

ఈ ధర్మం అందరికీ వర్తిస్తుంది.

dRshTi pUtam nyesEt pAdam – put the foot forward after having purified by observing properly; not to harm other beings or to get into mud etc.,
vastra pUtam pibEt jalam – drink water after having purified by filtering with a cloth (may be R.O these days!)
satya pUtAm vadEt vAcam – speak only after purifying the words by truth and scriptures
manaH pUtam samAcarEt – act with purified mind or act only after deciding with pure thoughts.

From Srimad bhAgavatam, 11 skandam, 16 verse

నిజమైన రాజులు

December 5, 2014
గుడులు కట్టించె కంచర్ల గోపరాజు
రాగములు కూర్చె కాకర్ల త్యాగరాజు
పుణ్యకృతి చెప్పె బమ్మెర పోతరాజు 
రాజులీ మువ్వురును భక్తిరాజ్యమునకు 
 – కరుణశ్రీ 

 

అలాంటి రాజులేలిన శ్రీ రామ భక్తి సామ్రాజ్యానికి నన్ను చేర్చిన నావలు స్వామి శ్రీ విరాజేశ్వర సరస్వతి పాదుకలు